Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Nederland

MVO kan om investeringen vragen. Dit maakt dat veel mensen denken dat als je maatschappelijk verantwoord onderneemt, je geen winst kunt maken. Niets is minder waar. MVO levert op tal van manieren geld op, en draagt zo bij aan de winstdoelstellingen van een bedrijf. MVO draagt onder meer bij aan het verlagen van de kosten voor ziekteverzuim, het verlagen van de energiekosten en aan het aanspreken van de steeds groter wordende groep klanten en bedrijven die om duurzame producten vragen.

Veel grote bedrijven pakken MVO groots aan. De Rabobank heeft een apart directoraat MVO en MVO-coördinatoren, Shell brengt al jaren uitgebreide duurzaamheidverslagen uit en veel multinationals hebben aparte ‘MVO-budgetten’. Deze grootse aanpak is geen voorwaarde voor MVO. Ook zonder apart beleidsplan kun kleinere bedrijven of eenmanszaken maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dit door in al hun bedrijfsbeslissingen een balans te zoeken tussen ‘people’, ‘planet’ en ‘profit’.

De term MVO is een steeds vaker gehoord begrip. Volgens een onderzoek van het EIM kent 68% van de Nederlandse MKB-ondernemers de term MVO. De snelle opkomst van de term MVO kan als een hype worden gezien. Maatschappelijk verantwoord ondernemen zelf, is echter geen hype. Sommigen stellen zelfs dat MVO een voorwaarde wordt voor ondernemen. Bedrijven die niet maatschappelijk verantwoord ondernemen, zullen zoveel kansen laten liggen dat zij in de toekomst geen bestaansrecht meer hebben.

Grote bedrijven gebruiken MVO steeds vaker in hun marketingcampagne. Dat is slim, want steeds meer consumenten en bedrijven hechten waarde aan MVO. Bedrijven die MVO in hun marketing gebruiken zonder hier in hun bedrijfsvoering invulling aan te geven, doen aan greenwashing. Gevaar hiervan is dat bedrijven die naar buiten treden met hun MVO-activiteiten, zich kwetsbaar opstellen. Belangenorganisaties, concurrenten en de steeds kritischer wordende media staan te springen om het tegendeel te bewijzen. Door deze partijen is er geen aparte MVO-politie die bedrijven controleert op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nodig.

MVO is ook in economisch moeilijker tijden lonend. MVO ondersteunt de bedrijfsdoelstellingen, bouwt relaties met belangrijke stakeholders wiens mening het belangrijk is in de zware tijden, en draagt bij aan kostenvermindering en grotere effectiviteit.
De volgende stellingen geven aan hoe onlogisch het veelgehoorde misverstand is:

• Het zijn moeilijke tijden, daarom is het in mijn belang om meer te vervuilen en meer risico te lopen om vervolgd en beboet te worden. 
• Het zijn moeilijke tijden, daarom kan ik het mij veroorloven om mijn meest getalenteerde mensen (huidige en toekomstige) te laten gaan door barrières op te werpen gebaseerd op ras, geslacht of seksuele geaardheid. En het maakt niet uit als ik voor de rechter wordt gedaagd omdat ik mij als een slechte werkgever heb gedragen. 
• Het zijn moeilijke tijden, daarom moet ik veranderende waarden ten aanzien van maatschappelijk verantwoorde producten en diensten van mijn klantenkring negeren. Ik kan gewoon doorgaan zoals ik bezig was.
  (Mallen Baker)

Het is moeilijk om een MVO-checklist te maken die aangeeft dat je maatschappelijk verantwoord onderneemt. MVO is een voortdurend proces dat bij iedere verandering in beweging is. Bij elke aanschaf van een nieuwe machine, elke personeelsverandering en elke verandering in de markt moet opnieuw een balans worden gezocht tussen people, planet en profit. Dit continue proces van MVO, maakt het niet mogelijk een statische checklist voor MVO te maken.

Steeds meer bedrijven gaan aan de slag met MVO, omdat zij inzien dat MVO loont.

• MVO verhoogt de arbeidsproductiviteit
  Aandacht voor mens en milieu zorgt voor een positieve sfeer en medewerkers zijn meer betrokken en minder vaak ziek.
• Sommige MVO-maatregelen leveren direct winst op
  Besparing op energieverbruik of het voorkomen van afval is goed voor het milieu en voor uw eigen portemonnee!
• Met MVO speelt u sneller in op de markt
  MVO verbetert de relaties met uw omgeving zoals klanten, leveranciers, banken en overheden. En MVO-bedrijven zijn innovatiever, origineler en meer onderscheidend.
• MVO zorgt voor positieve publiciteit
  MVO geeft bedrijven vaak een streepje voor bij klanten, kredietverstrekkers en investeerders.
• MVO verkleint uw ondernemersrisico's
  U vermindert uw risico op imagoschade. En in 2010 mogen alleen nog MVO-bedrijven aan de rijksoverheid leveren (met een markt van 40 miljard euro per jaar). Banken nemen MVO steeds vaker mee als voorwaarde bij de kredietverlening.
• MVO biedt marktkansen
  Ruim 1,5 miljoen consumenten vragen naar duurzame producten. En in de bedrijvenmarkt stellen klanten/opdrachtgevers steeds vaker MVO-eisen aan hun leveranciers. Ook de overheid gaat in 2010 duurzaam inkopen. Zij kopen per jaar voor 40 miljard euro in!
• MVO maakt van u een aantrekkelijke werkgever
  Mensen werken graag voor bedrijven die verder kijken dan winst alleen.

Klanten vragen in toenemende mate om maatschappelijk verantwoord geproduceerde producten en diensten. Onderzoek van MarketResponse wijst uit dat in 2006 16% van de Nederlandse populatie van 18 jaar en ouder als Cultural Creative is te classificeren. Nog eens 10% heeft daar enige affiniteit mee. Cultural Creatives kopen bewust producten en diensten die geen verdere ecologische of maatschappelijke problemen veroorzaken.
Bovendien blijkt uit onderzoek dat de Nederlandse consument niet enkel naar de prijs kijkt bij de aanschaf van een product of dienst. Uit onderzoek blijkt dat 48% van de Nederlanders bereid is meer te betalen voor producten of diensten van bedrijven die aan MVO doen. 

Soms brengt het starten met MVO investeringskosten met zich mee. Toch laten steeds meer onderzoeken en praktijkvoorbeelden zien dat MVO loont, ook voor kleinere bedrijven. De winst van MVO wordt zichtbaar op verschillende gebieden:

• Kostenbesparing. Soms levert MVO direct geld op. Bijvoorbeeld bij energiebesparing, zuinig omgaan met bedrijfsmiddelen (zoals bv. dubbel printen) en een slim afvalbeleid. 
• Personeel. Een actief MVO beleid leidt tot minder ziekteverzuim en een hogere arbeidsproductiviteit. Ook geven steeds meer starters op de arbeidsmarkt de voorkeur aan MVO-bedrijven. In sectoren die kampen met personeelstekorten kunnen MVO-bedrijven zich op de arbeidsmarkt onderscheiden van de concurrent. 
• Kapitaalmarkt. Steeds meer banken nemen MVO mee bij kredietverstrekking, ook aan het MKB. MVO-bedrijven maken daardoor in de toekomst kans op voordeligere kredieten dan hun concurrenten. Sommige banken, zoals ASN Bank en Triodos Bank, verstrekken uitsluitend krediet aan MVO-bedrijven. 
• Afzetmarkt. Zowel in de consumenten als in de business-to-business groeit de vraag naar duurzame diensten en producten. Zo gaat de Rijksoverheid in 2010 voor 100% duurzaam inkopen, een inkoopvolume van maar liefst 40 miljard euro. Levert u producten of diensten aan de overheid? Dan zult u aan duurzaamheidcriteria moeten voldoen. Ook bedrijven stellen steeds vaker duurzaamheideisen aan hun leveranciers. Bovendien groeit de consumentenvraag naar duurzame producten. Maar liefst 85% van de bevolking vind het belangrijk dat een bedrijf aan MVO doet. 25% zet dit momenteel om in daden door duurzame producten te kopen. Deze groep zal steeds groter worden, want 48% geeft aan bereid te zijn wat meer te betalen van een duurzaam product of dienst.

MVO kan per definitie nooit in een wet worden vastgelegd, omdat het gaat over bovenwettelijke ondernemersbeslissingen. Wel kan de overheid kaders aangeven voor ondernemers, bijvoorbeeld door doelstellingen te formuleren op het gebied van het verminderen van CO2-uitstoot of het vergroten van de arbeidsparticipatie van minderheden.
Toch zijn er veel onderwerpen waarbij het niet wenselijk is om ze volledig vast te leggen in wetten. Hier wordt een beroep gedaan op de eigen verantwoordelijkheid van bedrijven om zelf actief zorg te dragen voor de maatschappij. Waar ondernemers zelf verantwoordelijkheid nemen is het voor de overheid minder noodzakelijk om wetten te maken. Hierdoor wordt de administratieve lastendruk en het aantal regels verminderd. Bedrijven krijgen dus meer speelruimte als zij zelf actief zijn op het gebied van MVO.

De afgelopen decennia zijn de rollen van de overheid, de private sector en maatschappelijke organisaties verschoven. Waar de overheid de negatieve effecten van bedrijven beheerste met wetten en regels, spreekt de maatschappij bedrijven steeds vaker rechtstreeks aan op hun bijdrage aan een oplossing voor maatschappelijke vraagstukken.
Toch laat de overheid organisaties niet volledig vrij en treft op bepaalde gebieden maatregelen. Deze wetten vormen een soort randvoorwaarden, waarbinnen organisaties vrij zijn. Veel bedrijven hechten aan deze vrijheid, omdat dit de administratieve lastendruk verminderd. Bovendien biedt de vrijheid bedrijven ruimte om te innoveren. Om deze vrijheid te behouden, rapporteren veel organisaties vrijwillig omtrent hun MVO-activiteiten. Dit ‘bewijs’ van zelfregulatie, houdt deze zelfregulatie in stand.

Natuurlijk verbruiken kleine bedrijven minder energie dan grote bedrijven. Ook verschilt het per sector sterk hoeveel energie wordt gebruikt. Toch is het niet zo dat het aandeel in het energieverbruik van het MKB in totaal lager is dan dat van grote bedrijven.

Omdat de vraag naar duurzame producten en diensten toeneemt, worden leveranciers hoe langer hoe transparanter over de duurzaamheid van hun producten. Dit door bijvoorbeeld zichtbare keurmerken of labels met productinformatie toe te voeren.
Bij producten en diensten zonder zichtbare informatie over duurzaamheid, kunt u uw leveranciers vragen naar de duurzaamheid van het product. Vraag uw leverancier waar een product gemaakt is, of het recyclebaar is en of het product biologisch is. Klik hier voor meer informatie over duurzaam inkopen en tips over de vragen die u uw leverancier kunt stellen.
Er bestaan verschillende websites die informatie bieden over de duurzaamheid van producten:

• www.marktplaatsduurzaaminkopen.nl
• www.allesduurzaam.nl
• www.duurzamedatabase.nl 

Of je nu groene stroom of ‘grijze’ stroom afneemt, uit het stopcontact komt precies dezelfde stroom elektronen. Het verschil tussen groene en grijze stroom zit in de manier van opwekken. Groene stroom wordt opgewekt uit duurzame bronnen, grijze stroom uit fossiele brandstoffen.
WISE vergelijkt de elektriciteitmarkt met een badkuip die wordt gevuld met koud en warm water. Stel dat het warme water groene stroom is. Als u groene stroom afneemt, wordt de warme kraan verder opengedraaid en het wordt het water in het bad warmer. Als het bad aan de onderkant leegloopt dan is het toch gewoon water.

Energieleveranciers moeten groencertificaten kopen voor de hoeveelheid groene energie die zij produceren. Een groencertificaat is een bewijs dat de bijbehorende hoeveelheid duurzaam opgewekte elektriciteit ook daadwerkelijk duurzaam is geproduceerd. Hoe meer klanten groene stroom kopen, hoe meer groencertificaten een energieleverancier moet kopen, hoe verder de warme kraan open moet.

Klimaatcompensatie door bosaanplant heeft inderdaad verschillende nadelen en vormt slechts een tijdelijke oplossing doordat het planten van bomen veel ruimte vergt. Zolang er echter wereldwijd ontbossing plaatsvindt, is herbebossing erg belangrijk. Aanbieders van klimaatcompensatie zien wel de beperking van alleen bomen planten. Daarom gaan zij hoe langer hoe meer investeren in duurzame energie en energiebesparing als vorm van klimaatcompensatie.
Er bestaan twee keurmerken en een logo die specifieke voorwaarden stellen aan klimaatcompensatie. Klik hier voor meer informatie over deze keurmerken.

Veel mensen denken dat hun printer stuk gaat door het gebruik van milieuvriendelijk papier. Dit is echter niet voor alle vormen van milieuvriendelijk papier waar. Papier dat voor 100% is gerecycled uit vervuild oud papier, kan stof afgeven dat de printer vervuilt. Bij beperkt gebruik van de printer vormt dit geen probleem. Papier dat uit minder vervuild papier is gerecycled, geeft aanzienlijk minder stof af, en biedt geen probleem als de printer niet te intensief wordt gebruikt.
Bij intensief gebruik van een printer, kunt u alsnog milieuvriendelijk papier gebruiken. Kies in dit geval voor bijvoorbeeld FSC-gecertificeerd papier. Dit papier is gemaakt van bomen uit verantwoord beheerde bossen. 

Deze veelgehoorde fabel is niet waar. Glas, papier, karton, GFT, klein chemisch afval, textiel en restafval worden allemaal apart verwerkt. Alleen sterk vervuilde partijen gescheiden afval kunnen noodgedwongen alsnog bij het restafval terecht komen. Veel gemeenten stimuleren gescheiden inzameling van afval. Het bespaart de gemeente tot 40% kosten als zij het afval gescheiden aanbieden. Hierdoor kan de gemeente na verloop van tijd ook de afvalheffing van de inwoners en bedrijven verlagen.

Het gebruik van wegwerpbekertjes is een veelbesproken onderwerp. De beste keuze is afhankelijk van meerdere factoren, zoals de hoeveelheid bekertjes, de manier waarop mokken worden afgewassen en de vraag of de plastic bekertjes worden gerecycled. Binnen de keuze die gemaakt is, hetzij voor wegwerpbekertjes, hetzij voor mokken, kan de milieubelasting wel zo ver mogelijk verminderd worden.
De grootste milieubelasting bij mokken is het energiegebruik bij het afwassen. Dit kan verminderd worden door niet voor elke kop koffie een nieuwe mok te pakken en door milieubewust af te wassen (zorg voor een volle energiezuinige afwasmachine, draai geen halfvolle machine en gebruik niet teveel afwasmiddel).
Bij wegwerpbekertjes kan de milieubelasting beperkt worden door bekers vaker te gebruiken en ze te laten recyclen. Na gebruik worden er weer nieuwe producten, zoals DVD-cassettes, plantenpotjes en linialen van gemaakt. Materiaal dat in contact is geweest met voedingsmiddelen mag uit hygiënisch oogpunt na recycling niet weer gebruikt worden voor ‘nieuwe’ bekertjes.
Gescheiden inzameling is echter alleen haalbaar voor bedrijven die meer dan 500 bekertjesafval per keer produceren. Voorwaarde is dat ze schoon worden afgeleverd bij de afvalverwerker. Speciale kokers, die door de leverancier worden geleverd en die naast de koffieautomaat worden gezet, helpen om de inzameling beter te laten verlopen. Veel leveranciers van eenmalige bekertjes verlenen de recycleservice.

Klik hier voor meer informatie

Kinderarbeid komt voort uit armoede en zit niet besloten in de culturele waarden van een land. Daarom hebben (bijna) alle Westerse en niet Westerse landen de VN verklaring voor de rechten van het kind getekend, en de ILO conventie tegen kinderarbeid. Deze landen geven hiermee aan allemaal op een redelijke wijze met kinderarbeid om te willen gaan. In de praktijk komt dit vaak neer op parttime licht werk in de fabriek in combinatie met school.

‘Kinderarbeid’ op de boerderij is niet te vergelijken met kinderarbeid in ontwikkelingslanden. Kinderarbeid in ontwikkelingslanden is onveilig en zwaar. Kinderen maken vaak lange werkdagen en gaan niet naar school. Deze situatie is niet te vergelijken met het na schooltijd werken op de boerderij. Kinderen in Europa die na schooltijd meeklussen op de boerderij gaan daarna op tijd naar bed. Een luxe die veel kinderen in lage lonen landen niet hebben.

Bijna alle Westerse landen zijn lid van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), en hebben de OESO richtlijnen geaccepteerd. Deze MVO richtlijnen zorgen voor een eerlijk speelveld bij internationaal zaken doen voor alle OESO landen. Handelt een Duitse concurrent niet volgens deze richtlijnen, kunt u dit melden bij het Nationaal Contactpunt in Nederland.

Mensen in China willen graag het hoofd boven water houden en het wettelijk minimumloon verdienen. Vanwege het lage uurloon, kan dit vaak niet in 8 uur. Zo kan het zijn dat zij bijvoorbeeld 12 uur moeten werken om het wettelijk minimumloon te verdienen. Dit is een verkapte vorm van dwangarbeid en in strijd met de eigen Chinese arbeidswet en alle internationale regelgeving.

Dat de Chinezen Nederlandse bedrijven wegconcurreren is helaas (steeds vaker) waar. MVO staat ook in China steeds vaker en hoger op de agenda. Ook Chinese bedrijven worden aangesproken op zaken als dwangarbeid. Een combinatie van branchegericht actie ondernemen en internationale diplomatie (ambassades) kan helpen MVO nog sneller op de agenda te plaatsen.

Bedrijven in ontwikkelingslanden worden steeds vaker door Westerse bedrijven gestimuleerd maatschappelijk verantwoord te ondernemen. MVO is niet alleen een handelsvoorwaarde voor bedrijven uit ontwikkelingslanden, het is ook een winstgevende manier van bedrijfsvoeren. In een aantal praktijkexperimenten is bewezen dat ook bedrijven in ontwikkelingslanden winstgevender worden als ze hun managementstructuur en personeelszaken goed op orde hebben, geen milieuclaims krijgen van de overheid of lokale ambtenaren steeds moeten afkopen.