Informatiepunt

Praktijkvoorbeeld

De robots van Philips’ scheerapparatenfabriek in Drachten draaien dag en nacht. De mensen die ze bedienen werken in ploegendiensten, maar dat gaat niet iedereen even makkelijk af. Hoe houdt Philips zijn productie toch soepel en glad? MVO Nederland interviewde Nynke Kootstra, manufacturing manager Shavers Factory bij Philips Drachten. “We signaleerden dat de gemiddelde leeftijd van onze...

Duurzame 100 masterclass Klaas van Egmond

Duurzame 100 masterclass Klaas van Egmond

‘Welcome to the Hotel California’: met deze klassieker van de Eagles begint hoogleraar Klaas van Egmond de eerste ‘Duurzame 100 masterclass’ van de MVO Nederland Academie, op woensdag 9 mei 2012. Een verslag.

Van Egmond legt uit wat de Eagles met zijn visie op duurzaamheid te maken hebben: 

  • Hun hit gaat over materialisme: we zitten gevangen in onze eigen hebzucht.
  • Over de aarde: we zitten gevangen op onze planeet en kunnen er niet af.
  • En over spiritualiteit: we kunnen niet ontsnappen aan onze eigen denkbeelden.

Kortom: ‘You can check out any time you like, but you can never leave!’ Zoals het nummer van de Eagles eindigt.

Gemeenschappelijk kompas

Ook toont van Egmond zijn publiek de voorspelling van de Club van Rome: ‘The state of the world’. Die is volgens hem nog steeds actueel. “Wij lossen zaken nu op met continue groei - denk bijvoorbeeld aan de financiële crisis - maar de grenzen aan materiële groei zijn in zicht. Daarom moeten we dringend af van systemen die eindig zijn.”

Maar waarom doen we dan niks? “In Nederland hebben we een democratie, maar ook veel impliciete maatschappelijke doelen, die vaak tegenstrijdig zijn”, stelt van Egmond. “Er is geen gemeenschappelijk idee over waar we naartoe willen. Wat we nodig hebben is een gemeenschappelijk kompas, gemeenschappelijke waarden om na te streven.”

De tegenstellingen

Van Egmond schetst een algemeen wenselijk wereldbeeld dat vooral bepaald wordt door 2 paren van tegengestelde waardeoriëntaties:

  • de verticale tegenstelling tussen materiële en niet-materiële (geestelijke) waarden
  • en de horizontale tegenstelling tussen het eigen ‘ego’ en ‘de anderen’

De samenleving als karikatuur

Duurzame ontwikkeling is volgens Van Egmond alleen mogelijk vanuit het midden, waar de waarden in balans zijn. De realiteit is echter dat wij als mens vaak doorschieten in bepaalde waardeoriëntaties. De samenleving wordt dan een karikatuur van zichzelf. De balans tussen de menselijke waardeoriëntaties gaat verloren. Het gevolg: crisis. 

Denk bijvoorbeeld aan fundamentalistische religies en Wall Street. Van Egmond is er van overtuigd dat middelpuntvliedende krachten ons naar de extremen trekken. Hij noemt reclame als voorbeeld van zo’n kracht, een voortdurende schreeuw om aandacht en vooral gericht op geweld en seks. “Als we een gezamenlijk kompas zouden hebben, dan zouden we dit soort invloeden niet toelaten”, aldus Van Egmond.

Jolande Sap

Een mooi voorbeeld van zoeken naar een gezamenlijk kompas vindt Van Egmond de politieke ontwikkelingen van vorige week. Hij prijst de acties van Jolande Sap. Van Egmond: “Zij stapte uit de periferie, naar het midden en overbrugde daarmee de tegenstelling tussen links en rechts. In het midden ben je tenslotte het verst van je schaduwkant.”

Van Egmond constateert dus dat we middelpuntzoekende krachten nodig hebben, zoals maatschappelijke doelstellingen. Hij vindt dat politici moeten ophouden met het ‘gedoe’ tussen links en rechts. “Laat hen een synthese maken en gezamenlijk een oplossing zoeken voor de problemen die we hebben. We hebben een nieuw soort economie nodig.”

Leiderschap vanuit het midden

Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) speelt daarbij een belangrijke rol volgens van Egmond. “MVO is nadenken over de waarde die je creëert en hoe dat past in de waardeoriëntaties uit het model. Dat vraagt ook om leiderschap. Een goede leider is het bewustzijn van een bedrijf. MVO is eigenlijk leiderschap vanuit het midden.”

Van Egmonds conclusie? We kunnen simpelweg niet ontsnappen aan het midden. ‘You can check out any time you like, but you can never leave!’

Serie Duurzame 100 masterclasses

Deze masterclass met Klaas van Egmond was de eerste in een serie Duurzame 100 masterclasses waarin prominenten uit de Trouw Duurzame 100 hun visie geven op duurzaamheid en in discussie gaan met de deelnemers. In het najaar van 2012 wordt de serie vervolgd. Het programma wordt voor de zomer bekend gemaakt via www.mvonederland.nl/partneracademie

Social Reporters

Tijdens de masterclass waren ook de Social Reporters aanwezig om live verslag te leggen via Twitter en Facebook. Ook maakten ze een visualisatie van het betoog van Van Egmond.