Skip naar content

Grondstoffenschaarste

Grondstoffenschaarste

MVO-issues

Ecosystemen

Grondstoffenschaarste is een complex onderwerp. Natuurlijke grondstoffen zijn de basis van óns bestaan, maar ook dat van miljoenen verschillende planten en dieren. Grondstoffen en de biodiversiteit vormen samen kwetsbare en complexe ecosystemen.

Het is als een kaartenhuis. Het tekort van één grondstof kan leiden tot een tekort van een andere grondstof. Een tekort aan fossiele brandstoffen leidt bijvoorbeeld tot hoge energieprijzen. Dat leidt weer tot hoge voedselprijzen, omdat transport en kunstmest duurder worden.

 

Gecreëerde schaarste

De hoge prijzen voor grondstoffen van dit moment zijn niet alleen vanwege oprakende voorraden. Momenteel zijn er meer dan 450 exportrestricties. Dat is wat landen met veel grondstoffen doen, zij creëren een monopoliepositie. Dit leidt tot politieke spanningen en zelfs oorlogen op wereldniveau. Deze vorm van gecreëerde schaarste wordt ook wel politieke schaarste genoemd.

Een andere vorm van gecreëerde schaarste komt veel voor in ontwikkelingslanden. Voedsel- en waterschaarste kan ontstaan doordat de lokale bevolking niet meeprofiteert van export en agrarische grondstoffen, goede infrastructuur ontbreekt of de eerlijke distributie van voedsel en water wordt gehinderd door een corrupte regering.

 

Milieu

De winning van natuurlijke grondstoffen brengt schade aan het milieu en leidt tot een eenzijdig landschap. Om een voorbeeld te noemen: bossen verdwijnen voor soja en de winning van metalen kan ecosysteemdiensten aantasten.

 

Energie en klimaat

In het dossier energie en klimaat wordt uitgebreid beschreven wat de effecten van grondstoffenwinning zijn op het klimaat. Gebruik van hernieuwbare energie ondervangt voor een groot deel de nadelige gevolgen voor het klimaat. In 2008 besloeg het aandeel hernieuwbare energie slechts 6% van de totale energieproductie. Verwacht wordt dat dit rond 2020 toegenomen zal zijn met 25%. En, om een voorbeeld te noemen, de olievoorraden zijn tegen 2040 uitgeput.

 

Internationale arbeidsomstandigheden

Natuurlijke hulpbronnen zouden voor arme landen juist een motor zou kunnen zijn voor economische groei en stabiliteit. In de praktijk blijkt echter dat de exportafhankelijkheid, in combinatie met een zwakke binnenlandse economie, veel landen extra kwetsbaar maakt voor veranderingen op de wereldmarkt. Deze afhankelijkheid, in combinatie met andere factoren zoals slecht bestuur, houdt in veel landen armoede in stand. Veelal leidt de winning van deze schaarse producten tot permanente milieuschade en mensenrechtenschendingen. Ook komen de exportinkomsten in een groot deel van de landen terecht bij een uiterst kleine toplaag.

 

Een groot deel van de schaarse producten worden door industriële landen uit Afrika en Latijns Amerika geïmporteerd. Landen waarvan de economie sterk afhankelijk is van schaarse primaire grondstoffen als olie en mineralen, hebben vaker te maken met burgeroorlog, ondemocratische regimes en een tragere economische groei. Het komt voor dat de schaarste van deze vaak kostbare producten aanleiding is van regionale conflicten, of wordt ingezet voor het financieren ervan. In verschillende productdossiers wordt ingegaan op de internationale omstandigheden. De OESO-richtlijnen maken duidelijk wat de Nederlandse overheid van bedrijven in het buitenland verwacht op het gebied van MVO.

Laatst gewijzigd: 11 dec 2012 - 16:16

Terug naar hoofdnavigatie

Samen veranderen