De 5 i’s van een duurzame leider

1 december 2011

Verslag van het Nationaal Sustainability Congres (NSC) 2011

"Duurzaamheid? We zijn toe aan een volgende stap!," zo begon Engelbert Breuker, voorzitter van SVN Nederland (SVN) zijn pleidooi voor meer fun tijdens het (maatschappelijk verantwoord) ondernemen. Om de daad bij het woord te voegen, zette hij de muziek een tandje harder en nodigde het publiek uit mee te dansen.

Waarom moesten we ook weer aan duurzaamheid doen? Engelbert Breuker: "O ja, omdat de planeet naar de knoppen gaat, zoals dit plaatje van honden die in 2025 voor die ene boom in de file staan mooi illustreert."

Wat is winst?

Na deze welkome energizer introduceerde hij een nieuwe definitie van winst, vrij naar Schumpeter: "Winst dient ter financiering van innovaties die de wereld beter èn leuker maken. Dat kan alleen tot stand gebracht worden door mensen. Mensen die een heel andere wereld in hun hoofd hebben, zoals De Dijk zingt:"

Deze wereld met al zijn pijn en
Leed en gelazer, zijn vuil en verdriet
Deze wereld die je voelt schrijnen
Deze wereld is mijn wereld niet

Ik heb een heel andere wereld in mijn hoofd
Een heel andere wereld
Duizend keer mooier
Waar de mensen proberen
Om het niet te verklooien
Ik heb een heel andere wereld in mijn hoofd

Van angst naar liefde

"We moeten van angst naar liefde," scandeerde Breuker, ondersteund door prachtige muziek en plaatjes. "De eerste orde van MVO bestond uit verstandige besluiten. De volgende stap was implementatie in het primaire proces; van denken naar doen, handen uit de mouwen! De derde orde: doen omdat we niet anders kunnen, omdat het vanuit het hart komt. Daar horen een ander soort ondernemers bij: World Improving Enterpreneurs, de zogenaamde WIE's." Volgens Breuker zaten er vele WIE's in de zaal. Maar weinig aanwezige ondernemers durfden zich echter zo te noemen; die deden desgevraagd gewoon dat wat ze dachten dat ze moesten doen. "Boost je ego!" riep Breuker hen toe.

Fatsoen moet je doen

Leen Zevenbergen, directeur van SVN Europe, viel de bescheiden ondernemers bij: "Je moet gewoon normaal doen." Het klonk een beetje als de leus 'Fatsoen moet je doen' van het CDA. Leen bedoelde er echter wat anders mee; het gaat hem om de vraag hoe je met je mensen en je omgeving omgaat. Hij vertelde dat het in je zit om dat op een duurzame manier te doen of niet. Dat kun je niet van bovenaf opleggen. Als je MVO serieus neemt, zul je als leider het goede voorbeeld moeten geven.

Hij greep terug op zijn bijdrage aan de Ray Anderson-lezing bij InterfaceFLOR: "Ook al is Ray Anderson dood, zijn geest leeft voort; de motivatie, de trots en de fun straalt van de medewerkers van vloerbedekkingsproducent InterfaceFLOR af. Weet echter dat buiten deze zaal de term 'duurzaamheid' nauwelijks leeft," vervolgde hij. "Ik zou daarom graag een 5de 'D' toevoegen aan het bekende rijtje 'Dromen, Durven, Doen': Doorzetten! Ook zou ik de volgorde veranderen; uit eigen ervaring weet ik dat het makkelijker is om te praten over duurzaamheid als je al in beweging bent. Begin daarom met 'doen'! Zelf vraag ik altijd aan de mensen in mijn bedrijf: Waarom ben je hier? Het begint tenslotte bij de mens!"

Achterop de visitekaartjes van Zevenbergen en van zijn collega's bij Qurius staan de 4 woorden die voor hen het allerbelangrijks zijn. "Dat leidt tot interessante gesprekken," aldus Zevenbergen. Wat er op zijn eigen visitekaartjes staat? Onder andere archeologie en reizen.

Wat kenmerkt de duurzame leider?

Lars Moratis, hoofd van de MVO Nederland Academie sloot in de workshop 'Duurzaam leiderschap: illusie of toch niet?' naadloos aan op die van het SVN. "Jullie hebben vast de duurzame 100 van Trouw gezien," zei hij tegen de deelnemers. "Wat zijn nou hun gemeenschappelijke kenmerken? Kijken we naar de top 3 dan zien we dat die wordt aangevoerd door Marjan Minnesma. Zij staat bekend om haar tomeloze energie en daadkracht. Op 2 staat Paul Polman, geroemd om zijn ambitie en lef, genoeg om tegen de stroom in te roeien. Wubbo Ockels, die de derde plaats bezet, straalt creativiteit uit en energie. Heel verschillende profielen dus."  Na een verwijzing naar de verjaardag van Mark Twain, die interessante en actuele uitspraken over leiderschap heeft gedaan, is het woord aan zijn collega Glenn van der Burg, van wie in april een boek over leiderschap verschijnt. Hij vertelt waarom we aan 10 vierkante tafels zitten in plaats van in de standaard theateropstelling; onder begeleiding van 10 tafeldames en -heren gaan we discussiëren over 10 verschillende stellingen. Na 20 minuten schuiven we door naar een volgende tafel en een nieuwe stelling.

10 stellingen over duurzaam leiderschap

1. Michiel Drijber, oprichter van het interactieve platform 'Iedereen Elke Dag Plezier' - Duurzaam leiderschap draait om plezier.
2. Maike Bonke, HR businesspartner bij Ricoh - Duurzaam leiderschap kan alleen maar Top Down worden uitgedragen door voorbeeldgedrag te tonen, anders heeft het geen bestaansrecht.
3. Carla van Stralen, manager Energiebesparing bij Alliander - De energietransitie is een leiderschapsvraagstuk.
4. Annemieke Kleijssen, senior adviseur bij &Samhoud - Gedemotiveerde medewerkers zijn vaker ziek. Duurzame leiders nemen ook deze maatschappelijke lasten mee in hun Profit & Loss.
5. Karrianne Kalshoven, eigenaar van Amsterdam Center of Integrity & Leadership - Een ethische misser van een medewerker betekent automatisch ontslag.
6. Charlotte Extercatte, facilitator bij Ambassador en docent aan de Haagse Hogeschool - De persoonlijke ambitie van medewerkers is de beste driver voor MVO-implementatie.
7. Tica Peeman, eigenaar van VIStrainingen en auteur van o.a. het eind deze week verschijnende 'Nieuwe Leiders gevonden' - Persoonlijk leiderschap gaat vooraf aan duurzaam leiderschap. Het kan niet andersom.
8. Eerde de Swart, programmamanager Nationaal Stimuleringsprogramma Maatschappelijk Betrokken Ondernemen bij MVO Nederland - Duurzame leiders concurreren met hun commerciële activiteiten, maar zoeken samenwerking op met hun maatschappelijke activiteiten.
9. Lars Moratis - Niet iedereen is geschikt om een duurzame leider te zijn.
10. Glenn van der Burg - Alleen persoonlijk leiderschap leidt tot een duurzame maatschappij.

De 5 i's van een duurzame leider

Aan de tafels kwamen vragen naar boven als 'Wat is de definitie van een duurzame leider?', 'Hoe ver ga je als duurzame leider? Waar houdt jouw verantwoordelijkheid op?' en 'Als het gaat om plezier, hoe ga je dan om met de dingen die nou eenmaal moeten?' De reeds genoemde kenmerken van duurzame leiders werden aangevuld met karakteristieken als passie, leading by example, het 'licht' zien, verbindingen kunnen maken , een beetje blind zijn, focus, in 'wij' denken in plaats van in 'ik', visie, open staan voor innovatie, kunnen inspireren en overtuigen en niet voor de gemakkelijke weg kiezen.

Willem Lageweg, directeur van MVO Nederland vatte de tafeldicussies als volgt samen: "Verbinden is het sleutelwoord. Van mannelijk en vrouwelijk, van hier en nu en de toekomst, van jong en oud. Iedereen kan een leider zijn, als hij of zij maar voldoet aan de volgende 5 i's: intrinsieke motivatie, integriteit, innovatiekracht (initiatief), integraal denken en interactiviteit. Uit dat laatste volgt inspiratie en samenwerken. Met deze i's kunnen jullie morgen aan de gang."

Meer informatie over duurzaam leiderschap vindt u in het dossier 'Goed werkgeverschap en HR'.