De gezondheidszorg wordt grofweg onderverdeeld in twee groepen: 'helen' (cure) en 'verzorgen' (care). Tot de eerste groep behoren ziekenhuizen, medische specialisten, medische vrije beroepen en geestelijke gezondheidszorg. Tot de tweede groep behoren verpleging en verzorging, thuiszorg , kinderdagverblijven en gehandicaptenzorg.
De gezondheidszorg is een grote sector met een grote werkgelegenheid. Er dreigt echter een personeelstekort in de sector. Werken in de zorg is vaak fysiek en psychisch zwaar en de werkdruk is vaak hoog. Door het zware werk kent de zorg een hoog verzuimpercentage in vergelijking met andere sectoren. Daarbij komt dat de reputatie van de zorg regelmatig ter discussie komt door voorkomende incidenten over ernstige fouten in de behandeling. Dit alles zorgt voor een groeiend personeelstekort.
De vraag naar zorg neemt toe. Onder meer door de vergrijzing, zal de vraag naar zorg naar schatting met 2% per jaar stijgen. Het dalende aanbod van personeel en de groeiende vraag naar zorg, zorgt ervoor dat er in 2025 naar verwachting een tekort van 450.000 full time arbeidskrachten zal zijn. Dit terwijl de overheidsbudgetten voor de zorg onder druk staan. Juist hierom kan MVO een belangrijke rol spelen in de strijd om goed personeel.
MVO in de zorg
Kernthema's op het gebied van MVO in de zorg zijn goed en gezond werkgeverschap, ethiek, milieu, energiebesparing, afvalverwerking, transparantie, kwaliteit van zorg, inkoop en MBO.
Zorgverlening is mensenwerk. Daarom is personeel een cruciale factor in de zorgsector. Omdat werken in de zorg fysiek en psychisch zwaar is, en de werkdruk hoog is, is goed en gezond werkgeverschap belangrijk voor het aantrekken en behouden van personeel. Voor de zorgsector is het belangrijk de aantrekkelijkheid van werken in de zorg te vergroten. Dit kan door beter in te spelen op de veranderingen in de samenleving, het bevorderen van diversiteit en beter gebruik te maken van innovatieve ontwikkelingen op het gebeid van arbeidsbelasting.
Bedrijven in de zorgsector hebben op verschillende manieren invloed op het milieu. In de bedrijfsvoering van zorginstellingen kan veel milieuwinst geboekt worden. Zorginstellingen zijn over het algemeen grote energieverbruikers en veroorzaken veel (gevaarlijk) afval. Daarom kan veel winst worden behaald door aandacht te besteden aan energiebesparing en afvalvermindering.
Medicijnen hebben ook invloed op het milieu. Veel geneesmiddelen worden na gebruik onaangetast uitgescheiden door mensen en komen terecht in de bodem, het oppervlaktewater, grondwater en drinkwater. Hier zijn deze middelen nog steeds biologisch actief, en hebben hiermee invloed op mens en milieu. Daarnaast wordt in veel medische stoffen gebruik gemaakt van weekmakers en kwik.
Bedrijven in de gezondheidszorg krijgen regelmatig te maken met situaties waarin ethische afwegingen gemaakt moeten worden. Zoals het nemen van beslissingen voor mensen die wilsonbekwaam zijn. Of bij beslissingen over leven en dood, zoals bij de discussie over abortus en euthanasie. Zorgverleners hebben te maken met een afhankelijkheidsrelatie van patiënten. Wederzijds respect, maar ook het voorkomen van machtsmisbruik is in deze relatie van groot belang. Bedrijven uit de zorgsector zijn onderhevig aan uiteenlopende en veranderende maatschappelijke opvattingen. Het is van belang dat deze bedrijven transparant en open zijn over de ethische afwegingen die worden gemaakt.
Ook op andere vlakken wordt transparantie steeds belangrijker in de zorgsector. De vraag naar het meetbaar maken van de zorgkwaliteit groeit. Daarom hebben zorginstellingen te maken met het vergroten van transparantie naar patiënt en samenleving over de kwaliteit van de zorgverlening.
Hiermee samen hangt de trend van patiëntenparticipatie in de zorg. Steeds vaker wordt de patiënt actief betrokken bij het bepalen van een behandelplan.
Nederlandse ziekenhuizen lopen niet voorop als het gaat om duurzaam inkopen. Een duurzaam inkoopbeleid van zorginstellingen is niet alleen gericht op facilitaire producten zoals textiel, voedsel en apparatuur en geneesmiddelen. Ook de toepassing van de criteria voor duurzaam inkopen bij nieuwbouw en verbouw spelen een rol. En bij de keuze voor geneesmiddelen. Hierbij is het belangrijk aandacht te besteden aan de herkomst van geneesmiddelen en de ethische kwesties die spelen bij het testen van deze geneesmiddelen. Hiermee samen hangt de verantwoorde promotie van medicijnen en inspanningen voor de ontwikkeling van nieuwe, innovatieve medicijnen. Ook voor onbekende en zeldzame aandoeningen.
Een vorm van MBO in de zorg is een zorgboerderij: een agrarisch bedrijf waar mensen met een zorg- of hulptaak een waardevolle dagtaak vinden.
Waarom MVO?
Hoge werkdruk, ziekteverzuim, bezuinigingen en incidenten rondom fouten bij behandelingen maken dat de reputatie van de zorg regelmatig ter discussie staat. MVO draagt bij aan het verbeteren van de reputatie van de sector. Denk aan goed en gezond werkgeverschap. Dit is van belang in de strijd om personeel - en voor de gezondheid van de medewerkers zelf natuurlijk. Naast arbeidsvoorwaarden, staan hygiëne en veiligheid hierbij centraal.
Voor de zorginstellingen zelf is ook grote MVO-winst te behalen. Zij hebben vaak een bovengemiddelde energiebehoefte. Ook produceren zorginstellingen veel afval waaronder toxische en radioactieve stoffen. Door hier slim mee om te gaan, is grote winst te boeken.